Zorgen over bouwen / verbouwen

Meer dan negen op de tien Belgen dromen ervan hun eigen huis te bouwen. Hoewel de meerderheid ervan overtuigd is dat zo’n verbouwing ongezond veel druk zet op je gezinsen liefdesleven, blijft het voor de meesten de ultieme wensdroom. En zoals het ook gaat bij dromen, is de vorm van het huis afhankelijk van de dromer.

Als Belgen bouwen, halen ze graag het onderste uit de kan. Ze willen het gevoel hebben dat hun huis een individueel project is”, zegt professor ingenieur-architectuur aan de Katholieke Universiteit van Leuven, Bob De Lathouwer. De bouwwoede woekert nog steeds hevig in ons land.

Bovendien heeft de baksteen in de maag meer vorm gekregen dan ooit. In een nationale studie van het onderzoeksbureau Ipsos blijkt welke wensen, vooroordelen en zorgen de Belg heeft bij het bouwen van een huis.

“Iedereen kent de horrorverhalen van koppels die vreselijk in de schulden zijn geraakt door te investeren in een huis waar vanalles aan mankeert”, vertelt Ann Maes, manager van het communicatiebureau PRIDE, die meewerkte aan de studie. “Maar ‘A blijkbaar schrikt het ons niet meer af.” Van de bijna duizend ondervraagden had al 26 procent hun droom in vervulling zien gaan en 70 procent overwoog het voor de toekomst.

Een huis bouwen of verbouwen kan nochtans enorme druk zetten op het gezinsleven en de relatie. “Hoe dikwijls zien we geen koppels uit elkaar gaan terwijl ze bouwen”, zegt Evert Lagrou, hoogleraar aan het departement architectuur van Sint-Lucas.

“Een huis bouwen betekent enorm veel overuren, stress en administratie. Niet ieder koppel is daartegen bestand.” De helft van de bevraagden erkende dat ook, maar werd er niet door afgeschrikt. Een bepalende factor voor het al dan niet overgaan tot bouwen of verbouwen was de geldbuidel. “Belgen willen zoveel mogelijk huis voor hun geld krijgen”, analyseert professor De Lathouwer.

In vergelijking met andere landen springt de droom van de Belg erg in het oog. Uit de literatuur blijkt dat in Frankrijk en Nederland slechts drie op de tien mensen dromen van een eigen huis. Dat de Belg een baksteen in zijn maag heeft, is een dankbare metafoor voor de bouwwoede die zo eigen is aan ons landje. Maar hoe die baksteen daar is terechtgekomen, is een andere vraag. Professor Lagrou brengt dat fenomeen terug naar 1921. “Het eerste wat de socialisten er na het pas verworven algemeen stemrecht door wilden krijgen, waren sociale woningen voor arbeiders.

Maar de conservatieve strekking wilde, in het licht van de Russische revolutie drie jaar daarvoor, voorkomen dat de arbeiders zouden samenhokken en net als in Rusland een revolutie zouden ontketenen. Het compromis was een verspreid woonbeleid op het platteland met eigendom.”

Nu heeft in België maar liefst 73 procent van de bevolking een huis in eigendom. En wat voor een huis. Als we dan toch onze droom in vervulling kunnen laten gaan, dan wel op onze eigen, unieke manier. “De Belg wil zijn persoonlijkheid leggen in zijn woning, zowel langs de binnen- als de buitenkant”, zegt Ann Maes. “We willen een huis dat aangepast is aan onze specifieke noden en smaken en, als het even kan, indruk kan maken op potentieel bezoek.”

Wie er de middelen toe heeft, kiest voor bouwen in eigen beheer. Daarbij kies je alles zelf. Het nadeel is dat de kosten hoog kunnen oplopen en dat de duur en de loop onvoorspelbaar zijn. Anderen kiezen voor ‘sleutel-op-de-deur’, waarbij je wel een beetje inspraak hebt, maar het gros van de zaken toch door de aannemer en het bedrijf wordt geregeld. Dan blijft nog een vierde van de bevolking over die het zich niet kan permitteren te bouwen of te verbouwen.

“Voor hen is het wellicht voordeliger om te huren”, meent Lagrou. “Toch worden ook zij aangespoord een huis te zetten.”

“Een eigen woning is belangrijk voor de Belg”, zegt professor Lagrou, “maar toch is er nergens zo veel leegstand als hier.” Volgens de hoogleraar moet een groot deel van onze ‘nationale droom’ dan ook vanuit de economie worden verklaard. “Bouwen doen we niet alleen meer om een dak boven ons hoofd te hebben, het is ook de beste manier om te beleggen. Dat een eigen huis voor de Belg een droom is, mag heel goed wezen, maar drie huizen per persoon is toch we wat te veel van het goede.”